SEO Nedir konusuna girmeden önce kısaca kendi SEO tecrübelerimden ve neden “SEO Nedir?” başlıklı bir yazı yazma gereği duyduğumdan bahsederek giriş yapmak istiyorum.

İlk olarak 2002 yılında profesyonel anlamda SEO üzerine çalışmaya başladım. ABD’de e-ticaret ve arama motorları sektöründe birçok araştırmaya imza atmış Profesör Doktor Zhangxi Lin ile 2 yıla yakın SEO ve internet pazarlama üzerine çalışmalar yaptım. 2003 yılında sektördeki ilk SEO bloglarından birisini başlattım ve yaklaşık iki sene bu blogda SEO konusunda yazılar yazdım. ABD’de içlerinde bazı Fortune 100 şirketlerinin de bulunduğu birçok firmaya SEO konusunda danışmanlık hizmetleri verdim ve vermekteyim. 2002 yılından itibaren sonuca odaklı (result oriented) birçok SEO ve internet pazarlama projesi yürüttüm.

SEO konusu profesyonel anlamı dışında benim için bir hobi, bir tutku gibi ve uykusuz geçen onca geceden sonra optimize ettiğim sitenin Google ve benzeri arama motorlarında aranan kelimelerde ilk sıralarda çıkması da bu işin hem maddi hem manevi olarak en büyük mükafatı. Şimdi bana bu kadar kendini sevdiren SEO neymiş, onun üstüne konuşalım.

SEO Nedir?

SEO, İngilizce olarak “Search Engine Optimization” kelimelerinin ilk harfleri kullanılarak bulunmuş bir kısaltma isimdir. Türkçe’ye ise tam olarak “Arama Motoru Optimizasyonu” olarak çevirsek de sektörde birçok kişi bu değimi SEO olarak kullanmaktadır.

SEO, bir websitesini optimize ederek Google ve diğer arama motorlarında yapılan aramalardaki arama sonuç sayfalarında, istenilen anahtar kelimelerde daha üst sıralarda çıkartma eylemi ya da sanatıdır. SEO, bence, hem bir bilim dalı hem de bir sanattır. SEO’nun felsefesini tam olarak anlayamamış birinin bu konuda çok başarılı olma şansı yoktur.

Burada çok dikkat edilmesi gereken nokta SEO sadece Google’daki ve diğer arama motorlarındaki organik arama sonuçlarını etkilemeye yönelik yapılan çalışmalardır. Google Adwords programında tıklama başına ücret ödenip, sponsor bağlantı olarak arama sonuçlarında beliren sonuçların optimizasyonu SEO’nun konusu değildir.

SEO Nedir sorusunun cevabını tam olarak anlayabilmek ve SEO’nun felsefesinden bahsedebilmek için öncelikle SEO, SEM ve İnternet Pazarlama (Online Marketing) terimlerinin birbirinden farkını net olarak anlamak gerekir. Aşağıdaki grafik bu farkı basit olarak net bir şekilde ortaya koyuyor:

SEO vs SEM vs İnternet Pazarlama

SEO, arama motorlarında sadece organik sonuçlar için yapılan optimizasyonu kapsarken, SEM (Search Engine Marketing) içinde arama motoru geçen her türlü internet pazarlama dalını ve tekniğini kapsar. Hem SEO, hem PPC (Pay Per Click Advertising) SEM kapsamı içindedir. İnternet Pazarlama ise içinde SEO, PPC, Affiliate Pazarlama, Email Pazarlama, Sosyal Medyalar aracılığı ile pazarlama ve daha birçok pazarlama dalını kapsayan en geniş kavram olarak kullanılır.

Özellikle SEO ve SEM arasındaki farkın net anlaşılması çok önemli bir konu. Çünkü hem Türkiye’de hem de Amerika’da birçok firma SEO yaptıklarını iddia edip “1 Gün İçinde Google’da 1. Sıra Garanti” tarzında pazarlama teknikleri ve kampanyalar uygulamaktadırlar. Bırakın SEO ile bir anahtar kelimede birinci sırayı garanti etmeyi, PPC ile verilen ücretli sponsor bağlantılarında dahi birinci sırayı garanti etmek imkansızdır. Bir SEO uzmanı ya da firması, size herhangi bir anahtar kelimede yapacağı çalışma sonrası GARANTİ veriyorsa bu en naiv tabir ile yanıltmacadır. Henüz çalışmaya başlamadan sizi yanıltmak isteyen bir firmaya güvenip siteleriniz ve işiniz için çok önemli olan SEO konusunu onlara emanet etmek istemezsiniz sanırım.

SEO Nedir? Sorusuna Ayrıntılı Bir Cevap

İnternet kullanıcılarının çoğu zaman başlangıç noktası bir arama motoru ve bu genellikle Google. Bir konu araştırırken, bir ürün almadan önce, bir filmin yorumlarına göz atmak istediğimizde, hatta aklımıza gelen neredeyse her konuda bir Google araması ile sonuca ulaşabiliyoruz. Peki karşımıza çıkan arama sonuçları hangi kriterlere göre sıralanıyor?

İnternette arama motorlarındaki ezici üstünlüğünden dolayı vereceğim örneklerde Google ismini kullanacağım.

Google’da üst sıralarda çıkabilmek için bir sitenin SEO projesine başlamadan önce Google’un algoritmasını yakından anlamak ve bu algoritmadaki gelişmeleri çok yakından takip etmek gerekiyor. SEO konusunu zor bir meslek hale getiren zaten sürekli güncellenen bir konu olması. Bundan 12 ay önce SEO için çok önemli sayılan optimizasyon tekniklerinin bir kısmı şu anda ya tamamen değerini yitirmiş ya da değeri azalmıştır. Bu nedenle SEO konusu günlük takip ve kendini yenileme gerektiren bir konudur.

SEO çok genel hatları ile ikiye ayrılır. İngilizce olarak bu iki bölüm: “On Site SEO” ve “Off Site SEO” olarak adlandırılır. On Site SEO, bir sitede (kodu, met tagleri, image tagleri, içerik, keyword density, vs.) yapılan bütün optimizasyon tekniklerini kapsarken, Off Site SEO, o sitenin dışında yapılan bütün çalışmaları (link building, social bookmarking, vs.) kapsar. Özellikle Türkiye’de, ne yazıkki, halen bir sitenin birkaç meta tag’ini düzelterek SEO projesi gerçekleştirdiğini düşünen bir çok uzman! ve firma bulunmakta. Bilgili, tecrübeli ve kaliteli SEO Uzmanı eksikliğinden kaynaklanan bu sorun gün geçtikçe SEO’nun Türkiye’de daha popüler bir alan olmaya başlamasından dolayı ve daha çok insanın bu alana yönelmesinden dolayı azalacaktır.

Önemli olan Google’un algoritmasını ve arama motorlarının işleyişini çok iyi anladıktan sonra, sitenin, projenin ve optimize edilecek kelimelerin seviyesine göre bir yol haritası çizip çalışmaya başlamaktır.

Herhangi bir SEO projesinde herşeyden önce yapılması gereken anahtar kelime çalışması ve rakip analizidir. Doğru bir anahtar kelime araştırması ve çalışması yapılmamış bir SEO projesi hiçbir zaman istediği verime ulaşamaz.

SEO ve Anahtar Kelime Araştırması

Anahtar kelime araştırması ve rakip analizi sağlıklı bir SEO projesi için ilk adımdır. Herşeyden önce ayrıntılı bir ön rapor ile müşterinin beklentileri doğrultusunda nelerin gerçekleştirebileceği nelerinse gerçekleştirilemeyeceği konusu henüz yolun başında iken netleştirilmelidir.

Çok basit bir örnek verip konuyu daha netleştirelim. İstanbul’da bulunan “Hürriyet Şarküteri” adlı bir firma Google’da arama sonuçlarında Hürriyet kelimesinde birinci sırada çıkmak istemektedir. Firmanın sahibinin internet ve teknik bilgisi azdır, onun için önemli olan markası olan Hürriyet’tir ve bu kelime ile birinci sırada çıkmaktır. Hürriyet gibi bir gazete markasının web sitesi varken bu ufak şarküterinin Hürriyet kelimesinde birinci sırada çıkma şansı nedir? Neredeyse sıfıra yakındır (imkansız demiyorum). Doğru bir anahtar kelime araştırması ve rakip analizi ile bu firma sahibine Hürriyet kelimesine yatırım yapmak yerine ona direk müşteri getirebilecek ve hedeflenmesi gereken anahtar kelimeleri tavsiye etmek en doğru olanıdır.

SEO Felsefesi ve İleri SEO Teknikleri

Özellikle rekabetin çok yüksek olduğu anahtar kelimelerde SEO çalışması yapmadan önce SEO’nun felsefesini çok iyi kavramak ve ileri SEO tekniklerine hakim olmak gerekir. SEO’yu bir anahtar kelime optimizasyonuna indirgeyen bir yaklaşım ile rekabetin yüksek olduğu alan ve kelimelerde başarılı olunamaz.

Bir sitenin teması, domain yaşı, SILO yapısı, link yapısı, referans değeri, Google gözünde otorite seviyesi gibi konular iyi kavranmadan rekabetin çok yüksek olduğu alanlarda SEO konusunda başarılı olmak imkansıza yakındır.

SEO konusunu kendisine meslek edinmek isteyen arkadaşlara en büyük tavsiyem çok fazla kaynak karıştırıp, olayın ileri tekniklerini ve felsefesini anladıktan sonra çok fazla test yaparak, deneme yanılma ile bu bilgileri tecrübeye çevirmeleri.

Neden SEO

• Başarılı bir SEO uzmanı her ülke ekonomisi ve şartlarında ortalamanın çok üstünde para kazanır.
• SEO, direk ölçülebilir sonuçları olduğu için manevi anlamda da tatmini çok yüksek bir iş dalıdır.
• Başarılı SEO projeleri sadece maddi kazanç değil, reputasyon, otorite, tanınırlık, marka değeri gibi birçok ikincil kazanç sağlar.
• Başarılı bir SEO uzmanı iseniz ukalalık yapma hakkınız vardır. Herhangi bir iş ortamında ya da konferansta, bir konuda çok bilmiş yorumlar yapan birisine çok sakin bir şekilde Google’da o konuyu arattırıp ilk sırada çıkan sitenin sizin optimize ettiğiniz sitenin olduğunu göstermek paha biçilemez bir duygudur (mastercard reklamı gibi oldu)

SEO Nedir sorusu iş hayatında sürekli karşıma çıkan bir soru olduğu için, genel hatları ile bu konuya değinmek istedim. SEO konusu ile ilgilenenler için birçok teknik yazı, case study ve videolar hazırlamayı düşünüyorum. Umarım bu yazı genel olarak SEO Nedir sorusuna cevap olmuştur. SEO ile ilgili aklınıza takılan ya da merak ettiğiniz konuları aşağıda yorumlar bölümünde lütfen sorun. Bütün soruları cevaplıyor olacağım.

SEO (Search Engine Optimization) ya da AMO (Arama Motoru Optimizasyonu) her websitesi için ücretsiz trafik getirmede bir numaralı araçtır ve ücretsiz trafiğin önemini her site sahibi gayet iyi bilir. (Yeni Başlayanlar için -> SEO Nedir?)

Bloglar, komunite siteleri ve özellikle düzenli güncellenen, sürekli yeni içerik eklenen siteler Google ve diğer arama motorlarının daima tercih ettiği siteler. Google algoritması sürekli yenilenen ve kaliteli, özgün içeriği hem çok hızlı indeksliyor hem de arama sonuçlarında öncelik veriyor.

Eticaret sitelerinde ürünler olduğu ve bu ürünlerin açıklamaları sürekli değiştirilmediği için Google ve diğer arama motorları gözünde doğru optimizasyon yapılmazsa iyi sonuçlar almaları gittikçe zorlaşıyor. Niş eticaret siteleri genel eticaret sitelerine göre daha avantajlı gibi gözükse de aslında kimin daha iyi optimizasyon yaptığı önem kazanıyor.

Uzun lafın kısası, her geçen gün eticaret siteleri için Google ve diğer arama motorlarında üst sıralara çıkmak ya da üst sıralardaki yerlerini korumak daha da zorlaşıyor. İşte bu nedenle özellikle eticaret sitelerinin diğer sitelere göre Google optimizasyonunda yapması gereken maddeleri bir araya getirdim.

Eticaret Siteleri İçin Google Optimizasyonunda 20 Önemli Madde

1) Ürün açıklamalarını kendiniz yazın. Aynı üreticinin verdiği ürün açıklamasının olduğu onlarca, belki yüzlerce siteden bir farkınız olsun ve ürün açıklamalarını kendiniz yazın. Çok uzun, çok süslü, çok mükemmel olmasına gerek yok, farklı olsun yeter. Emin olun Google sizi bunun için fazlası ile ödüllendirecek.

2) Sade ve temiz ürün ve kategori URL’leri kullanın. Kullandığınız yazılım URL’lerde session ID ya da parametreler kullanıyorsa, mümkünse URL rewrite yapın. Eğer bu mümkün değilse en azından URL’de bulunan variable değişken sayısını azaltmaya çalışın. Örnek:

Optimize edilmiş URL: http://www.customink.com/promo/promotional-bags.htm

Optimize edilmemiş URL: http://www.hepsiburada.com/productDetails.aspx?categoryid=15452&productid=ofislipton15

3) Bütün ürünler ana sayfadan en fazla 2 ya da 3 tıklama uzaklıkta olmalı. Bazı eticaret siteleri çok fazla alt ürün kategorileri kullanıyor ve bu da arama motolarının çok daha derine crawl etmesi demek. Daima arama motorlarının işini kolaylaştırın ve mümkünse ana sayfadan en fazla 3 tıklama uzaklıkta bütün ürünlerinize ulaşım sağlayın.

4) Farklı title tag başlık etiketleri kullanın. Aşağıdaki örnek ile açıklamak daha kolay:

Optimize edilmemiş başlık etiketi: Hepsiburada.com | Akıllı Alışveriş Burada | Bebek & Çocuk | STORK COCO MAMA SANDALYESİ

URL: http://www.hepsiburada.com/productdetails.aspx?categoryid=301132&productid=oyunstrkcoco

Optimize edilmiş başlık etiketi: Stork Coco Mama Sandalyesi | Hepsiburada.com

Duplicate content penalty Kopya içerik cezası almamak için mümkün olduğunca her ürün başlığındaki aynı kelime sayısını az tutun, yukarıdaki örnekte Hepsiburada.com yeterli, hatta fazla bile. Daha fazla generic genel başlık yazıp Google kopya içerik filtresine takılmayın.

5) Müşterilerin ürün yorumları yazmalarına izin verin, hatta teşvik edin. Çünkü ürün yorumları hem taze ve farklı içerik olarak Google’un gözünde o ürün sayfasının değerini arttırıp, daha sık crawl olmasını sağlayacaktır hem de eticarette olumsu da olsa ürün yorumlarının iade oranını azalttığı ve net karlılığı arttırdığı ispatlanmış bir gerçektir.

6) Arama motorları için optimize edilmiş menüler kullanın. Güzel görünüyor diye sitenizin bütün menülerini flash yapmayın. Menü ne kadar sade ve rahat crawl edilebilirse o kadar avantajınıza olur. Crawl test yapmanız için SEOmoz’dan ücretsiz bir araç.

7) Menünüzü anahtar kelimelerle doldurmayın. Örneğin Arçelik sitesinde menüde Arçelik Buzdolapları, Arçelik Fırınları, Arçelik Televizyon, vs şeklinde kullanmayın. Eskiden bu yöntem avantaj sağlar iken şimdi hiçbir avantajı yok, hatta arama motorları için spammy gözüktüğü için dezavantajı olduğu iddia ediliyor.

8 ) SILO Yapısı oluşturun. SILO Structure yapısı özellikle çok fazla ürün ve kategori olan siteler için kaçınılmaz bir teknik artık. Sitenizi temalara göre bölüştürüp, internal link stratejinizi belirleyin.

9) Duplicate content penalty Kopya içerik penaltısını önlemek için hesabım, siparişim, hakkımızda vs tarzı linkleri yazı yerine imgelerle yaratın.

10) Internal PR dağılımı çok önemli bir konu. Gereksiz PR dağıtmayın, bir önceki maddede belirttiğimiz hesabım, siparişim, hakkımızda vs tarzı sayfalara link verirken NO FOLLOW Tag kullanın. Bu şekilde Google bu sayfalara PR değeri vermez ve önemli sayfalarınızın (ana sayfa, kategoriler, ürünler) daha çok PR değeri olur.

11) Alışveriş rehberleri hazırlayın. Kategori, tema, hatta ürün bazında alışveriş ve how to guides nasıl kullanılır rehbeleri hazırlayın. Bu rehberler sayesinde hem daha long tail anahtar kelimelerle trafik getirirsiniz hem de tam istediğiniz anchor tag’lerle ürün ve kategorilerinize link verip bu sayfaların SEO değerini arttırısınız. Vaktiniz ve ekibiniz varsa bu rehber tarzı içerikleri video, podcast vs olarak da hazırlayıp social kanallarla dağıtın. (link bait, link bait, link bait)

12) Blog yazın, blog yazın, blog yazın. Eticaret sitesidir bu, bloga ne gerek var demeyin kesinlikl blog yazın. Birçok faydasını göreceksiniz. Blogunuzu 100% ticari dille kesinlikle yazmayın. Hedef müşteri kitleniz ne okumak ister onu düşünün ve doğru yazılar yazın. Arada doğru promosyonlarla satış yapın. Önceliğiniz hedef müşteri kitlemin hergün heyecanla okumak istediği bir blog olmalı. Popüler bir blog ile birçok ikincil kazanç getirme fırsatınız da olacaktır.

13) Tag kullanın, kullandırın… Web 2.0 gücünü unutmayın. Ürünlerinizi tag’leyin, hatta ziyaretçilerinize tag’letin. Emin olun Google taglere bayılıyor.

14) Benzer ürünlere çapraz link verin. SILO yapısında kısaca bahsettiğimiz gibi aynı tema/kategori altına giren ürünlere mutlaka çapraz link verin. Bu ürünü alanlar bunları da aldı, bu ürünün yanına bunlar da bizden tavsiye vs gibi.

15) Markalar, önemli anahtar kelimeler ve en iyi satan ürünler için farklı landing page’ler ilk geliş sayfaları(?!) yapın. Hem SEO, hem SEM hem de direk pazarlama anlamında olmazsa olmazlardan. Artık standard kategori sayfaları arama motorlarından çok optimize trafik getirmek için yeterli değil. Farklı landing page’ler, yaratıcı sayfalar, A/B testing ve multivariable çok değişkenli kampanya testleri yapmanız için kaçınılmaz.

16) Link Building Link İnşa Kampanyalarınızda ana sayfa dışında kategori, ve ürün sayfalarına da önem verin. Direk kategori, alt kategori ve ürün sayfalarınıza doğru alt tag’lerle inşa edeceğiniz dış linkler hem arama sonuçlarında yerinizi yükseltir hem de sitenizi Google’un supplemental index tarzı penaltılarından kurtarır. Birçok link inşa kampanyasında yapılan hata sadece ana sayfaya link toplanması, bu hataya düşmeyin.

17) Ürün fotoğraflarını optimize edin. Google’da ya da diğer arama motorlarında fotoğraflarınız sayesinde gelebilecek çok ciddi bir trafik sizi beklemekte. Fotoğraf isimlerini, alt tag’lerini ve fotoğraf çevresindeki yazıları optimize ederek çok ciddi şekilde trafiğinizi arttırabilirsiniz.

18) Ürün başlıklarının önemini unutmayın. Aynı ürün açıklamaları gibi, üreticinin verdiği başlığa ufak eklemelerle diğerlerinden farklı hale getirip ciddi trafik getirebilirsiniz. Mümkün olduğunca her ürün sayfasında bir ana anahtar kelimeye konsantre olun. Long tail trafik için de gerekli ek kelimeleri kullanın.

19) Product RSS Feeds Ürün RSS Beslemeleri oluşturun. Birçok karşılaştırmalı ürün arama motoru için artık olmazsa olmaz bir araç RSS. Bunun yanısıra birçok diğer siteye ürünlerinizin reklamını yapma şansı vermiş olursunuz.

20) En çok aranan anahtar kelimeleri yayınlayın. Sitenizin arama motorunun böyle bir verisi varsa eğer bu veriyi/raporu sonuçlara linkler vererek “En Popüler Aramalar” şeklinde yayınlayın.

Bir eticaret sitesinde arama motoru optimizasyonu denince aklıma gelen en önemli ilk 20 madde bunlar.  Daha detay ve ayrıntıya girdiğimiz zaman bu sayıyı 50-100 arasına kolayca çıkartabiliriz.

Daha optimize eticaret siteleri ve arama motorlarında her anahtar kelimede birinci sırayı kapmanız dileğiyle.

Nisan 2007′de Google, dijital reklamcılığın önde gelen isimlerinden DoubleClick’i 3.1 milyar dolara satın alacağını açıklamıştı.  Bu açıklama ile birlikte BusinessWeek dahil olmak üzere birçok önde gelen medya kuruluşu kendi yorumlarını da ekleyerek haberi manşetlerine taşımışlardı.  BusinessWeek haberinde DoubleClick’in reel değerinin 3 katına satın alınmış da olsa bunun Google için doğru bir stratejik adım olduğunu vurgulamıştı.

Bu satın alma haberinden sora ABD’de gerekli izin ve onayları alan Google, uluslararası rekabet kanunları gereği uzun süren EU approval (EU izin) sürecini bekliyordu. Ve yapılan açıklama ile 11 Mart 2008′de Google’un Doubleclick’i satın alması onaylandı.  Microsoft’un uğraşları sonuç vermedi ve Google artık DoubleClick’in 100% sahibi.  Burada hatırlatmak isterim; Google Doubeclick’i satın alacağını duyurduktan yaklaşık 1 ay sonra Doubleclick’in en büyük rakibi aQuantive de Microsoft tarafından 6 milyar dolara satın alınmıştı ve bu sektörde Mirosoft’un umutsuzluğu olarak yorumlanmıştı.  Bana sorarsanız stratejik olarak çok doğru bir adımdı.

Sektörün içinden ve DoubleClick anlaşmasında çalışmaları olan bir arkadaşımdan aldığım haberlere göre ilk fırsatta DoubleClick yönetim ekibi değiştirilecek.

Haftaya (17-20 Mart arası) New York’taki Search Engine Strategies Konferansları’na katılacağım.  Doubleclick konusu ile ilgili daha ayrıntılı bilgileri orada duyacağımdan eminim.  Önemli olan gelişmeler olursa tekrar bir yazı yazabilirim, ya da sorular olursa bu konu altında yorumlar bölümünde tartışabiliriz.

Google Artık Bir SEO Şirketi Mi? 

Dün Duncan Riley Techrunch‘daki yazısında birçok kişi tarafından gözden kaçan bir konuya tekrar değinmiş.  Doubleclick Performics adlı SEO (arama motoru optimizasyonu) şirketinin sahibi (SEO Nedir?).  Bu durumda Google bir SEO şirketi satın almış oluyor.  Bu da sektörün içinden olan insanlar için dalga geçme boyutuna varan yorumlara neden oldu.  Daha da ötesi Performics adlı bu SEO şirketi daha önce Dynamic Trade adı altında SEO sektöründe pek de takdir edilmeyen işlere imza atmıştı.  2001 yılında ise ismini Performics olarak değiştirmişti.

Arama Sektöründe Pazar Payları

Hali hazırda arama sektöründe 70% ‘lere varan pazar payı olan Google’un özellikle satın almalarda attığı her adım otoriteler tarafından çok yakında takip ediliyor.

En Büyük 5 Arama Motoru Şubat 2008 İtibari ile Pazar Payları

Google Monopoli’ye Doğru Bir Adım Daha?

Arama motorları arasında 70% e ulaşan pazar payına sahip Google, Analytics ile veri konusunda da monopoliye doğru sağlam adımlarla ilerliyor.  Doubleclick satın almasında gözden kaçmaması gereken çok önemli bir nokta, Doubleclick’in müşteri portföyü içinde Fortune 500 Şirketlerinin birçoğunu bulunması ve bu firmaların internet reklamlarında direk satıştan daha çok marka reklamına önem vermeleri.  Bu nedenle ROI ne olursa olsun, dijital reklam denince kesenin ağzını açmaları.

Sonbaharda katıldığım Ad Tech Konferansında dijital reklam endüstrisinin Amerika’da çok hızlı adımlarla büyüdüğünü katılmcı sayısını görünce tam olarak anlamış oldum.  Ve Google, bana göre, Doubleclick satın alması ile sadece arama pazarında değil dijital reklam sektöründe de monopoli olmaya adayım mesajı verdi.

Rekabetin olmadığı ortamlarda ortaya çıkabilecek hantallık ya da kötüye kullanımla ilgili akla gelen sorular umarım Google tarafından uygulanmaz.  Ancak ne yazık ki birçok gösterge Google’un monopoli olma yolunda hızla ilerlediği ve monopoli imajının getirdiği hatalara düşmeye başladığı yönünde.